چگونه بفهمیم یک قرارداد ریسک بالایی دارد؟
شناخت نقاطی که می‌توانند اجرای قرارداد را پیچیده یا پرریسک کنند؛ از ابهام در تعهدات تا ضمانت اجرا، مسئولیت، فسخ و حل اختلاف.
مطالعه توضیحات مقاله
مقدمه
ریسک قراردادی فقط به یک بند خاص محدود نمی‌شود. یک قرارداد زمانی می‌تواند پرریسک‌تر باشد که میان موضوع قرارداد، تعهدات، زمان‌بندی، مبلغ، ضمانت اجرا، مسئولیت و روش حل اختلاف هماهنگی کافی وجود نداشته باشد. برای همین، ارزیابی قرارداد باید به‌صورت یکپارچه انجام شود و بندها جدا از یکدیگر خوانده نشوند.
از کجا شروع کنیم؟
در گام نخست باید روشن باشد چه اشخاصی قرارداد را امضا می‌کنند، هر طرف چه تعهدی دارد و دقیقاً چه چیزی قرار است مبادله یا اجرا شود. بعد از آن، باید زمان و نحوه انجام تعهد، مبلغ و برنامه پرداخت، اسناد و پیوست‌ها، شرایط تغییر قرارداد و روش برخورد با عدم انجام تعهد بررسی شود.
نشانه‌های مهم ریسک
ابهام در موضوع یا تعهد، مهلت‌های نامشخص، ضمانت اجرای نامتناسب، مسئولیت‌های یک‌طرفه، امکان تغییر یک‌جانبه شرایط، نبود سازوکار روشن برای خاتمه یا فسخ، تعارض بین بندها و بی‌توجهی به پیوست‌ها از محورهایی هستند که ارزش بررسی دقیق‌تر دارند.
چک‌لیست اولیه
۱) هویت و اختیار طرفین روشن باشد. ۲) موضوع قرارداد دقیق باشد. ۳) تعهدات قابل فهم و قابل پیگیری باشند. ۴) مبلغ و پرداخت روشن باشد. ۵) مدت و زمان‌بندی مشخص باشد. ۶) ضمانت اجرا با تعهدات مرتبط باشد. ۷) مسئولیت‌ها و ریسک‌ها معلوم باشد. ۸) شرایط فسخ و خاتمه بررسی شود. ۹) روش حل اختلاف روشن باشد. ۱۰) پیوست‌ها و اصلاحات قرارداد کنترل شوند.
جمع‌بندی
هیچ شاخص واحدی به‌تنهایی تعیین نمی‌کند که یک قرارداد برای همه اشخاص پرریسک است. موضوع، ارزش اقتصادی، شرایط طرفین و امکان اجرای واقعی تعهدات باید کنار هم دیده شوند. در قراردادهای مهم یا پیچیده، بررسی اختصاصی متن می‌تواند برای شناخت دقیق‌تر نقاط حساس مفید باشد.